ماستیک در ساختمان چه کاربردی دارد و برای کدام نوع درزگیری مناسب است؟

درز میان مصالح ساختمانی فقط یک فضای خالی ظاهری نیست. همین فاصله کوچک می تواند مسیر ورود آب، هوا، گرد و غبار و آلودگی باشد و در بعضی نقاط ساختمان نیز به دلیل حرکت مصالح، تغییر دما یا نشست جزئی ایجاد شود. به همین دلیل انتخاب ماده مناسب برای پر کردن و آب بندی این فضاها اهمیت زیادی دارد.

ماستیک یکی از پرکاربردترین گروه های مواد درزگیر در پروژه های ساختمانی است. با این حال، صرف استفاده از عنوان «ماستیک» برای انتخاب محصول کافی نیست. نوع سطح، عرض و عمق درز، میزان حرکت اتصال، تماس با آب، شرایط آب و هوایی و محل اجرا تعیین می کنند که چه نوع درزگیری برای پروژه مناسب تر است.

ماستیک ساختمانی چیست و چه کاری انجام می دهد؟

ماستیک ساختمانی معمولا ماده ای خمیری یا نیمه خمیری است که برای پر کردن درز، شکاف و فضای میان دو سطح استفاده می شود. این ماده پس از اجرا در محل اتصال قرار گرفته و بسته به نوع فرمولاسیون می تواند مانعی در برابر عبور هوا، رطوبت، گرد و غبار یا سایر عوامل محیطی ایجاد کند.

نکته مهم این است که ماستیک و چسب همیشه وظیفه یکسانی ندارند. هدف اصلی یک چسب معمولا اتصال دو قطعه به یکدیگر است، اما درزگیر باید فضای خالی میان سطوح را پر کند و در بسیاری از کاربردها بتواند حرکت محدود میان دو سطح را نیز تحمل کند.

به همین دلیل هنگام انتخاب ماستیک باید بیشتر از قدرت چسبندگی، به عملکرد مورد انتظار از درز توجه کرد.

ماستیک در کدام قسمت های ساختمان استفاده می شود؟

در یک ساختمان نقاط متعددی وجود دارد که دو سطح به هم می رسند یا میان آنها فضای خالی باقی می ماند. ماستیک بسته به نوع محصول می تواند برای بسیاری از این قسمت ها مورد استفاده قرار گیرد.

درز اطراف درب و پنجره

محل اتصال قاب درب یا پنجره به دیوار از نقاط رایج ایجاد شکاف است. این فاصله می تواند باعث ورود هوا، گرد و غبار و در برخی شرایط رطوبت شود.

استفاده از درزگیر مناسب در این قسمت علاوه بر پر کردن فضای خالی، ظاهر اتصال را نیز منظم تر می کند. البته نوع قاب اهمیت دارد؛ محصول مناسب برای اتصال فلز به مصالح ساختمانی لزوما همان محصول مناسب برای PVC یا سطوح دیگر نیست.

درزهای نمای ساختمان

نمای ساختمان به صورت مستقیم در معرض تابش خورشید، بارندگی، تغییرات دمایی و آلودگی قرار دارد. همچنین بسیاری از مصالح نما در اثر افزایش و کاهش دما مقدار کمی منبسط یا منقبض می شوند.

در چنین شرایطی، ماستیکی که برای فضای داخلی طراحی شده است الزاما انتخاب مناسبی برای نمای خارجی نیست. مقاومت در برابر شرایط جوی و قابلیت تحمل حرکت درز از معیارهای مهم انتخاب محصول برای نما محسوب می شوند.

محل اتصال دو نوع مصالح

اتصال بتن به فلز، قاب پنجره به دیوار، قطعات پیش ساخته به یکدیگر یا محل برخورد مصالح مختلف، نمونه هایی هستند که ممکن است نیاز به درزگیری داشته باشند.

از آنجا که مصالح مختلف رفتار حرارتی و مکانیکی یکسانی ندارند، درزگیر باید بتواند تغییرات محدود میان دو سطح را بدون ترک خوردن یا جدا شدن تحمل کند.

ترک ها و شکاف های سطحی

برخی انواع ماستیک برای پر کردن ترک ها و شکاف های سطحی قابل استفاده هستند. در این کاربرد باید میان ترک سطحی و ترک سازه ای تفاوت قائل شد.

اگر ترک در حال گسترش باشد، عرض زیادی داشته باشد یا احتمال وجود مشکل سازه ای مطرح باشد، تنها پر کردن آن با ماستیک راه حل مناسبی نیست و ابتدا باید علت ایجاد ترک بررسی شود.

فضاهای در معرض رطوبت

اتصالات موجود در آشپزخانه، سرویس بهداشتی، اطراف بعضی تجهیزات و بخش هایی که با رطوبت مواجه هستند نیز ممکن است به درزگیری نیاز داشته باشند.

اما همه انواع ماستیک برای تماس طولانی با آب طراحی نشده اند. عبارت هایی مانند «مقاوم در برابر رطوبت» و «مناسب برای غوطه وری دائم در آب» نیز مفهوم یکسانی ندارند و باید اطلاعات فنی محصول مورد بررسی قرار گیرد.

برای هر نوع درز چه ماستیکی مناسب است؟

انتخاب درزگیر را می توان با پاسخ دادن به چند سوال ساده آغاز کرد: درز ثابت است یا حرکت می کند؟ داخل ساختمان قرار دارد یا بیرون؟ دو طرف آن از چه مصالحی هستند؟ آیا محل دائما با آب تماس دارد؟

جدول زیر یک راهنمای اولیه برای شناخت شرایط مختلف است:

این جدول جایگزین مشخصات فنی محصول نیست. برای انتخاب نهایی باید کاربرد تایید شده توسط تولیدکننده و شرایط واقعی پروژه بررسی شود.

هنگام انتخاب چسب ماستیک به چه نکاتی توجه کنیم؟

تفاوت میان یک درزگیری بادوام و اجرایی که پس از مدت کوتاهی دچار جداشدگی یا ترک می شود، گاهی به انتخاب درست محصول و آماده سازی سطح برمی گردد.

میزان حرکت درز

اگر دو طرف اتصال در اثر تغییر دما یا لرزش جابه جا شوند، درزگیر باید انعطاف کافی داشته باشد. استفاده از محصولی با انعطاف کم در چنین محلی می تواند باعث ترک خوردن یا جدا شدن آن از لبه درز شود.

جنس سطح

بتن، سنگ، فلز، شیشه، چوب و PVC دارای ویژگی های سطحی متفاوتی هستند. بنابراین پیش از خرید باید بررسی شود که محصول برای چسبیدن به سطوح مورد نظر مناسب است یا خیر.

برای مقایسه گزینه های موجود و شناخت بهتر محصول متناسب با کاربرد، می توان مشخصات انواع درزگیر ماستیک ساختمانی را بررسی کرد و سپس انتخاب را براساس محل اجرا انجام داد.

شرایط محیطی

در فضای بیرونی، تابش خورشید، باران و تغییرات دمایی اهمیت بیشتری دارند. در محیط داخلی نیز ممکن است عواملی مانند رطوبت، امکان رنگ آمیزی یا ظاهر نهایی درز اهمیت داشته باشند.

بنابراین انتخاب ماستیک فقط براساس قیمت یا رنگ آن تصمیم دقیقی نیست.

عرض و عمق درز

درز خیلی باریک، درز عمیق و اتصال با عرض زیاد الزاما به روش اجرای یکسان نیاز ندارند. ضخامت نامناسب می تواند بر خشک شدن و عملکرد نهایی محصول تاثیر بگذارد.

در پروژه های حرفه ای، عرض و عمق مناسب درز براساس دستورالعمل فنی محصول تنظیم می شود.

آماده سازی سطح؛ مرحله ای که نباید نادیده گرفته شود

حتی بهترین درزگیر نیز روی سطح آلوده عملکرد مطلوبی نخواهد داشت. پیش از اجرای ماستیک باید گرد و غبار، چربی، قطعات سست و بقایای درزگیر قدیمی تا حد امکان از محل اجرا حذف شوند.

در صورت نیاز، لبه های درز نیز باید تمیز و آماده شوند. بعضی محصولات ممکن است برای برخی سطوح به پرایمر نیاز داشته باشند؛ بنابراین باید دستورالعمل همان محصول بررسی شود.

بعد از آماده سازی، ماستیک باید به صورت یکنواخت داخل درز تزریق شود تا فضای خالی ناخواسته باقی نماند. سپس می توان سطح درز را با ابزار مناسب شکل داد تا اتصال یکدست تری ایجاد شود.

اشتباهات رایج هنگام استفاده از ماستیک

بخش قابل توجهی از مشکلات درزگیری به انتخاب نادرست محصول یا اجرای نامناسب مربوط می شود. چند اشتباه رایج عبارتند از:

• اجرای ماستیک روی سطح پر از گرد و غبار یا چربی
• استفاده از یک نوع درزگیر برای تمام قسمت های ساختمان
• انتخاب محصول بدون توجه به میزان حرکت درز
• استفاده از ماستیک معمولی برای ترک های سازه ای
• قرار دادن زودهنگام درزگیر در معرض آب
• رعایت نکردن عرض و عمق مناسب درز
• توجه نکردن به جنس دو سطح
• انتخاب محصول فقط براساس قیمت

جلوگیری از همین خطاهای ساده می تواند احتمال ایجاد ترک، جداشدگی و نیاز به اجرای مجدد را کاهش دهد.

ماستیک بهتر است یا سیلیکون؟

این سوال پاسخ یکسانی برای همه پروژه ها ندارد. در واقع سیلیکون نیز خود یک خانواده از مواد درزگیر است و نباید آن را صرفا در مقابل واژه ماستیک قرار داد.

در بعضی اتصالات، مقاومت در برابر رطوبت و چسبندگی به شیشه اهمیت بیشتری دارد؛ در بعضی نقاط، قابلیت رنگ آمیزی مهم است و در درزهای متحرک ممکن است انعطاف پذیری و توانایی تحمل جابه جایی در اولویت قرار گیرد.

بنابراین سوال دقیق تر این است: «برای این درز مشخص، چه نوع درزگیری مناسب تر است؟»

قبل از خرید ماستیک این چهار سوال را پاسخ دهید

برای کاهش احتمال انتخاب اشتباه، قبل از خرید این موارد را مشخص کنید:

1. ماستیک در داخل ساختمان استفاده می شود یا فضای باز؟
2. دو طرف درز از چه مصالحی ساخته شده اند؟
3. اتصال ثابت است یا حرکت دارد؟
4. محل در معرض آب، رطوبت، نور خورشید یا تغییر دمای زیاد قرار می گیرد؟

وقتی پاسخ این سوال ها مشخص باشد، مقایسه محصولات بسیار ساده تر می شود و می توان به جای انتخاب عمومی، سراغ درزگیری رفت که برای شرایط واقعی پروژه طراحی شده است.

جمع بندی؛ ماستیک مناسب را براساس نوع درز انتخاب کنید

ماستیک ساختمانی می تواند در درزگیری اطراف درب و پنجره، اتصالات نما، محل برخورد مصالح مختلف، برخی ترک های سطحی و بخش هایی که نیاز به کنترل نفوذ آب یا هوا دارند استفاده شود. اما نوع مناسب ماستیک برای هر یک از این کاربردها لزوما یکسان نیست.

نوع سطح، میزان حرکت درز، شرایط محیطی، تماس با رطوبت و ابعاد اتصال مهم ترین معیارهایی هستند که باید پیش از انتخاب محصول بررسی شوند.

در نتیجه به جای جستجو برای یک «ماستیک مناسب برای همه کاربردها»، بهتر است ابتدا شرایط محل اجرا مشخص شود و سپس مشخصات فنی گزینه های موجود مورد مقایسه قرار گیرد. برای آشنایی با محصولات و دسته بندی های مرتبط با چسب و درزگیرهای ساختمانی نیز می توان به HyperGmax.com مراجعه کرد.