نفوذ سازمان همکاری شانگهای در نظم نوین جهانی در حال گسترش است

نفوذ سازمان همکاری شانگهای در نظم نوین جهانی در حال گسترش است

به گزارش آزپرس، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، در یادداشتی که در رسانه‌ای وابسته به رسانۀ قرقیزستانی منتشر شد، با محکوم کردن قاطع هرگونه تعرض به تمامیت ارضی ایران، از جایگاه رو به رشد سازمان همکاری شانگهای در معماری نظم نوین جهانی سخن گفت. او تاکید کرد دوران اقدامات یکجانبه سپری شده و چنین رویکردهایی اکنون با پاسخ هماهنگ و جمعی قدرت‌های منطقه‌ای روبه‌رو می‌شود.

شانگهای؛ نهادی چندبعدی با مأموریت‌های امنیتی، اقتصادی و پیونددهنده

در این یادداشت آمده است: سازمان همکاری شانگهای در دو دهه گذشته از یک چارچوب امنیت‌محور به سازوکاری جامع و چندبعدی تبدیل شده که همزمان به امنیت جمعی، توسعه اقتصادی، همگرایی منطقه‌ای و اتصال‌پذیری فرامرزی می‌پردازد. این سازمان، با تکیه بر گفت‌وگوی سازنده، احترام متقابل و رویکردی مبتنی بر منافع مشترک، توانسته است الگوی کارآمدی از همکاری منطقه‌ای را شکل دهد؛ الگویی که مقابله با افراط‌گرایی، تروریسم، قاچاق مواد مخدر و سایر تهدیدهای مشترک را در کنار تقویت تعاملات اقتصادی و فناوری دنبال می‌کند.

عراقچی با اشاره به ظرفیت‌های روزافزون این سازمان نوشت: شانگهای نه‌تنها به عنوان چارچوبی برای گفت‌وگو و اعتمادسازی عمل کرده، بلکه با توسعه ابتکارها و سازوکارهای عملیاتی، به بستری برای پیگیری پروژه‌های ملموس تبدیل شده است. این روند، زمینه را برای به‌کارگیری راه‌حل‌های بومی، بهره‌گیری از مزیت‌های هم‌افزا و خنثی‌سازی تاثیر چرخه‌های بی‌ثبات‌کننده خارجی فراهم کرده است.

افزایش نقش در امنیت جمعی و تنظیمات ژئوپولیتیک اوراسیا

وزیر امور خارجه کشورمان تصریح کرد: نقش سازمان همکاری شانگهای در حوزه‌های امنیتی، اقتصادی و فناوری در حال تعمیق است و این سازمان رفته‌رفته به یکی از موتورهای شکل‌دهنده به ترتیبات جدید در فضای اوراسیا تبدیل می‌شود. تمرکز بر پروژه‌های اتصال‌پذیری، انرژی، ترانزیت، زیرساخت‌های دیجیتال و همسویی استانداردها، به تحکیم جایگاه سازمان در نظم نوین کمک کرده است. به باور او، این روند ظرفیت آن را دارد که زنجیره‌های تامین را پایدارتر کند، مسیرهای تجاری را متنوع سازد و فضای تعاملات اقتصادی را از تکانه‌های سیاسی مصون‌تر نماید.

در بخش دیگری از یادداشت آمده است: پیوند میان همکاری‌های امنیتی و اقتصادی در چارچوب شانگهای باعث شده اعضا بتوانند با ابزارهای مؤثرتر به تهدیدهای مشترک پاسخ دهند. رزمایش‌های مشترک، تبادل داده‌های تخصصی، ایجاد سازوکارهای هشدار و هماهنگی عملیاتی، و همچنین طراحی برنامه‌های آموزشی مشترک، مجموعه‌ای از اقدامات مکمل را شکل داده که اثربخشی اقدامات جمعی را افزایش می‌دهد.

پایان دوران یکجانبه‌گرایی و ضرورت پاسخ هماهنگ

عراقچی با تاکید بر اینکه «یکجانبه‌گرایی هزینه‌زا و بی‌ثمر شده است» نوشت: تجربه سال‌های اخیر نشان داد سیاست‌های تحمیلی نه‌تنها امنیت نمی‌آورد، بلکه به بی‌ثباتی‌های زنجیره‌ای در حوزه‌های اقتصادی، انرژی و غذایی دامن می‌زند. او یادآور شد که کنشگری جمعی و هماهنگی منطقه‌ای، پاسخی سنجیده و مشروع به این روند است و می‌تواند از منافع ملت‌ها در برابر سیاست‌های قهری دفاع کند.

به نوشته او، تقویت نهادهای منطقه‌ای و چندجانبه، توسعه سازوکارهای مالی و تجاری مستقل، و گسترش پروژه‌های مشترک زیربنایی، مهم‌ترین ابزارها برای کاستن از آسیب‌پذیری‌ها و تقویت تاب‌آوری اقتصادهای ملی و منطقه‌ای است. چنین رویکردی، به‌ویژه در فضای رقابت‌های فزاینده ژئوپولیتیکی، امکان می‌دهد کشورها به صورت متوازن و پایدار منافع خود را پیگیری کنند.

جایگاه ایران در سازمان و دستاوردهای عضویت

در این یادداشت با اشاره به مسیر پیوستن کشورمان آمده است: جمهوری اسلامی ایران با درک ظرفیت عظیم سازمان همکاری شانگهای و پس از طی روندی هدفمند، در سال 2023 به عضویت کامل این سازمان درآمد؛ رخدادی که نه‌تنها راه را برای تعمیق همکاری‌های اقتصادی، ترانزیتی و فناورانه گشود، بلکه فرصت‌های تازه‌ای برای هماهنگی‌های امنیتی و مقابله با تهدیدهای مشترک فراهم ساخت.

به باور نویسنده یادداشت، پیوستن ایران مسیر توسعه کریدورهای شرقی-غربی و شمالی-جنوبی را هموارتر می‌کند، همکاری‌های انرژی و پتروشیمی را ارتقا می‌دهد و در تقویت امنیت مسیرهای حمل‌ونقل نقش‌آفرین است. افزون بر این، اشتراک ظرفیت‌های علمی و فناورانه، برگزاری نشست‌های تخصصی و ایجاد شبکه‌های همکاری دانشگاهی، می‌تواند پیشران نوآوری در فضای سازمان باشد.

قدردانی از ریاست قرقیزستان و میزبانی اجلاس پیش‌رو

عراقچی در بخشی دیگر، از تلاش‌های قرقیزستان در مدیریت مؤثر دستورکار سازمان و پیشبرد اولویت‌ها قدردانی کرد و نوشت: از رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه قرقیزستان بابت میزبانی دقیق و کارآمد نشست‌ها سپاسگزاریم. به گفته او، برنامه‌ریزی منسجم، پیگیری حرفه‌ای توافق‌ها و توجه به نیازهای واقعی اعضا، به ارتقای اثربخشی تصمیمات و تبدیل هدف‌ها به نتایج عینی کمک کرده است.

او با اشاره به برگزاری اجلاس سال 2026 در این کشور، ابراز اطمینان کرد که میزبانی دقیق و آینده‌نگر قرقیزستان، شتاب بیشتری به همکاری‌ها خواهد داد و باعث می‌شود برنامه‌های مشترک با کیفیت بالاتری اجرا شود. به‌ویژه، تمرکز بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تسهیل تجارت و اتصال دیجیتال، در کانون دستورکار آتی قرار دارد.

محوریت مقابله با تروریسم و جرائم سازمان‌یافته

یادداشت وزیر امور خارجه کشورمان بر اهمیت مقابله با تروریسم، افراط‌گرایی و جرائم سازمان‌یافته به‌عنوان ستون‌های امنیت جمعی تاکید می‌کند. سازمان همکاری شانگهای با ایجاد ساختارهای تخصصی، تبادل تجربه و ارتقای هماهنگی عملیاتی، توانسته است دامنه و سرعت پاسخ به تهدیدها را افزایش دهد. این روند، هم امنیت مرزها را تقویت می‌کند و هم بستر امن‌تری برای سرمایه‌گذاری و تجارت فراهم می‌آورد.

در ادامه آمده است: پیوند میان امنیت نرم و سخت — از مبارزه با افراط‌گرایی در فضای مجازی تا مقابله با شبکه‌های قاچاق — مستلزم همکاری‌های چندسطحی، آموزش‌های مشترک و استانداردسازی رویه‌هاست. از این منظر، شانگهای با تکیه بر تجربه میدانی اعضا و طراحی ابتکارهای هدفمند، به الگویی عمل‌گرایانه برای مدیریت تهدیدهای نوظهور تبدیل شده است.

چشم‌انداز همکاری‌های آینده

عراقچی در پایان یادداشت، با اشاره به پنجره فرصت پیشِ رو تاکید کرد: تعمیق همکاری‌های اقتصادی، گسترش پروژه‌های زیرساختی، تقویت زنجیره‌های تامین، توسعه تبادلات علمی و فناوری، و همسویی بیشتر در پاسخ به چالش‌های امنیتی، می‌تواند جایگاه سازمان همکاری شانگهای را در معماری نظم نوین جهانی بیش از پیش تثبیت کند. به باور او، با اتکا به اصول احترام متقابل، منافع مشترک و توسعه متوازن، می‌توان مسیر آینده را هموار کرد و دستاوردهای ملموس‌تری برای ملت‌های عضو رقم زد.

به گزارش آزپرس، این یادداشت بار دیگر نشان می‌دهد که ظرفیت‌های هم‌افزا در چارچوب شانگهای، وقتی با اراده سیاسی و برنامه‌ریزی دقیق همراه شود، قادر است همزمان امنیت، توسعه و همگرایی پایدار را تقویت کند و در برابر تکانه‌های خارجی، سپری مؤثر بسازد.